w Nowogrodzie Wielkim jednego z gł. wrogów swej władzy); po
częściowym odzyskaniu pozycji gosp. w XVII w. Nowogród Wielki
podupadł ostatecznie w XVIII w., po przejęciu jego funkcji gosp.
przez Petersburg; od 1721 miasto gubernialne, 1894 liczył ok. 25
tys. mieszk.; podczas II wojny świat. na linii frontu i pod
okupacją niem. niemal całkowicie zniszczony, po wojnie
odbudowany.
Zabytki. Mimo zniszczeń wojennych Nowogród Wielki jest jednym z
gł. miast zabytkowych Rosji. Wykopaliska prowadzone od 1932
odsłoniły 28 warstw osadniczych (pocz. X poł. XVI w.); dobrze
zachowane drewn. domy, zabudowania gosp., drewn. nawierzchnie
ulic i urządzenia odwadniające, pozostałości kam. murów
miejskich; handl. i prywatne listy pisane na korze brzozowej; w
okolicy resztki świątyni Perkuna (IX w.). Po